نوروز آیین ملی ایرانیان

خوش آمد بهار

گل ازشاخه تابیدخورشیدوار

چوآغوش نوروز پیروز بخت

گشوده رخ و بازوان درخت

گل افشانی ارغوان

نویدامیداست درباغ جان

که هرگزنماند به جای

زمستان اهریمنی،

بهاران فرا می رسد

پرستیدنی

سراسر همه مژده ی ایمنی

در این صبح فرخنده ی تابناک

که اززندگی دم زند جان خاک

بیا با دل و جان پاک

همه لحظه ها را به شادی سپار

نوایی هماهنگ یاران برآر

خوش آمد بهار

                                  فریدون مشیری

ملتی می تواند در برابر تهاجمات سودگرانه ی فیزیکی و فرهنگی بیگانگان صف آرایی کند که از رشد فکری و تعادل روحی والایی برخوردار باشد و این به دست نمی- آید مگر ...

جهت مطالعه ی بیشتر روی "ادامه ی مطلب" کلیک کنید

جشن ها در ایران باستان به دو دسته جشن های آب و جشن های آتش تقسیم می شده اند. جشن های مهم آتش در ایران باستان، سده- سوری – آذرگان و شهریورگان بوده اند.

يکی از آئينهای سالانه ايرانيان چهارشنبه سوری يا به عبارتی ديگر چارشنبه سوری است. ايرانيان آخرين سه شنبه سال خورشيدی را با بر افروختن آتش و پريدن از روی آن به استقبال نوروز می روند.

چهارشنبه سوري، يک جشن بهاري است که پيش از رسيدن نوروز برگزار مي شود.

ظاهرا مراسم چهارشنبه سوری برگرفته از آئينهای کهن ايرانيان است که همچنان در ميان آنها و با اشکال ديگر در ميان باقی بازماندگان اقوام آريائی رواج دارد.

اما ...

جهت مطالعه ی بیشتر روی "ادامه مطلب" کلیک کنید

مـــهـــر یـــعـــنـی ماه، یعنی ماهتاب       هــمچــو رودی بی امان در پیچ و تاب

مـــهـــر یـــعـــنــی اوج رویــــا اوج نور       پـــرکشیـــدن تـــا به زیبـــایی، شعور

مـــهـــر یعنی لحظه ای ماهی شدن       ســـوی دریـــا تـــا ابـــد راهــی شدن

مـــهـــر یــعـــنــی گردشی پروانه وار       چـــرخشی بر شـــمع دل، دیـوانه وار

مـــهـــر یـــعـــنـــی ردّپــایــی از خــدا      یـــعنی الـــرحمن، یـــعنی، یـک دعـــا

خـــانـــه ی مـــهـــر ادب بـــرپــا شده       بـــا حضـــور سبــــزتـان زیبـــا شـــده

خـــانـــه ای از جـــنس فرهنگ و هنر       خــــانـــه ی انــــدیشه هـــای پر گهر

چـون شما شایسته ی خدمت شدید       در زمـــانی خـــوب و نیـــکــو سعیـــد

 هـــم رئـــیس و هم کیــان و سرورید       مهرتـــان پـــاینــــده بـــاشد، به امیـد

مــا هـــمه آمـــاده ایم خدمـــت کنیم       در طلـــوع سبـــزمـــان هـــمّت کنیـم

صـــابـــری پـــیشه کنیـــم در راهمان       آرزو داریـــم، مـــثــــل عــــاشـــقـــان

آذر عـــشـــق و وطـــن بـــرپـــا کنیـم       تـــا هــــمه دل غـــافلان آگــــه کنیـم

دیـــدن روی شـــما در خـــانــــه مـان       مهربـــانی پیشـــه تـــان در هر زمــان

                                                                                                         فروغ زمانی

جهت مطالعه بیشتر روی "ادامه مطلب" کلیک کنید

جهت مطالعه ی بیشتر روی "ادامه مطلب" کلیک کنید

اطلاعیه

دوستان عزیز و فرهنگ دوست

اوّلین مجمع عمومی "خانه ادب مهر"

فردا، پنجشنبه، 25 بهمن ماه، ساعت 15:15 دقیقه

در سازمان ملی جوانان،

سی و سه پل، میدان فیض، ابتدای خ آپادانا، بن بست دوم (مهدی)

برگزار می شود.

علاقه مندان جهت عضویت، و همچنین تمایل به کاندیداتوری جهت انتخابات شورای مرکزی "خانه" می توانند در جمع ما حضور داشته باشند.

برنامه ی دومین نشست هسته های پژوهشی "خانه" اعلام شد:

 هسته ی پژوهشی فلسفه و عرفان: یک شنبه، ساعت 9 صبح

 هسته ی پژوهشی کـــــودک: یک شنبه، ساعت 10:30 صبح

 هسته ی پژوهشی هـــــــــــنــــــر: یک شنبه، ساعت 12:15

 هسته ی پژوهشی تــــــــــاریـــــخ: یک شنبه، ساعت 13:45

 هسته ی پژوهشی ادبیات معاصــر: یک شنبه، ساعت 15:30

منتظر حضور همه ی علاقه مندان در جمع صمیمی خود هستیم

مژده                                                                         مژده

مژده به  علاقه مندان به فرهنگ و ادب

جلسات شب شعر  "خانه ادب مــهــر"

 روزهای سه شنبه (از 16 بهمن ماه)

ساعت 15:30

"فرهنگسرای مـــهر"

 اصفهان، دروازه تهران، خ امام خمینی، رو به روی پارک قلمستان

به نام آفرینش گر هستی، یگانه گیتی بان و سپاس اوی را كه آدمی را خردمند آفرید، كه با اندیشه ها او را بكاود.

از همان آغاز آفرینش همه ی مردمان در پی پاسخگویی به یك سؤال مشترك بوده اند و این سؤال و مسأله چیزی نبود جز مسأله ی "شناخت خویشتن"؛ که انسان ها در طول تاریخ آمده اند و هر یك به نوعی به این پرسش پاسخ گفته اند. امّا پیچیدگی وجود انسان و پاسخ های گوناگون و شیوه های گوناگون برای كشف پاسخ این سؤال آدمی را همواره به كنكاش پاسخ های تازه واداشت. بررسی اندیشه ی انسان های گذشته، همیشه راه گشای پاسخ های تازه است و اندیشه در اندیشه های آنان، آدمی را بر فراز كوه ها می برد و دور نما و گستره ی بیشتری را به نمایش درمی آورد. مطالعه ی تاریخ، مطالعه ی یك منبع مهم و بزرگ انسان شناسی است. جداً كه آدمی در تاریخ، با اندیشه ها و پاسخ های انسان های دیروز آشنا می شود و چگونگی درك آنها را از حقیقت درمی یابد و با اندیشه ی ژرف در دستاوردهای انسان های دیروز راه خویش می یابد.

هر گاه به تاریخ سرزمین خاصّی می پردازیم، به ویژه اگر سرزمین مادری ما باشد، بر آن نیستیم كه به آن تفاخر كنیم؛ بلكه می خواهیم با آن ببالیم و رشد كنیم و خود را به عظمت انسان های دیروز نزدیك كنیم.

اندیشه های مردمان برای كشف حقیقت خویش و جهان هستی، همواره ترس ها و انگیزه ها و باورهایی را پدید آورد كه این باورها خود به وجود آورنده ی رفتارها و كم كم آیین ها و فراتر از آن آداب و رسوم شد.باری با ژرف اندیشی در آداب و رسوم یك سرزمین و رفتار انسان های آن مرز و بوم می توان به میزان درك آن ها از حقیقت جهان هستی پی برد.

نگاه به فرهنگ ایران زمین و نیك اندیشی بر بلندای اندیشه ی مردمان ایران، آدمی را دچار شگفتی می كند. روح شرقی، روح پرسش گر و كاونده، در پی كشف رموز جهان هستی در قالب او موج می زند. و این پرسش گری، گاه از او یك عارف دل باخته از خود بی خود شده شیدا می سازد، و گاه یك فیلسوف شگفت زده ی دچار حیرتِ سكوت برگزیده، و از مابقی هم انسان های دل داده به یك خدای مهربان را می پروراند، كه به شوقِ پاداش می زید و خدای را همه جا نفس می كشد. این روح شرقی، آدمی را دچار شگفتی می كند. همان گونه كه مشخّص شد، مردمان این سرزمین با توجّه به دیرینه ی چندین هزار ساله ای كه دارند بی شك در پی كشف پاسخ هایی بوده اند.

اگر سخن از جشن های این سرزمین به میان آمد، برای آن بود كه با اندیشه ی انسان های دیروزِ این سرزمین آشنا شویم و از دستاوردهای معنوی آنان بهره جوییم و سیراب شده، به ساختن فرهنگ دوباره ی این سرزمین بپردازیم و خود را از همه ی واماندگی های فرهنگی رهایی بخشیم و بخش های خفته ی فرهنگمان را بیدار كنیم.

به نام خدای چهارضلعی آسمانی

بنای كعبه و بالا بردن قواعد آن، عبادت خالصانه ای بود كه به دست ابراهیم و اسماعیل (ع) مردان تسلیم و رضا انجام گرفت. اینان نه در مقابل پاداشی این كار بزرگ را انجام دادند و نه چشم انتظار سپاسی بودند.

بلكه پنهان و آشكار رضای آفریدگار هستی را طلب می كردند. آن كه با قلب سلیم به پیشگاه پروردگارش شتافت، كرامت دلش را هیچ نیتی جز خدا دست نخواهد سود و آن كه گفت: "ای پدر! فرمانی را كه به آن مأمور شده ای به انجام رسان، كه مرا از شكیبایان خواهی یافت."، پاكی درونش را لعاب رنگ و ریا نخواهد آلود.

این دو پیامبر بزرگ با تمام توحید و خلوص پروردگارشان را خواندند و گفتند: از ما بپذیر "و خداوند این دو پیامبر را به صفت بندگان مخلصی كه وسوسه را به سوی آنها راهی نیست یاد كرد." پس این دو در زمره پاك دینانی هستند كه خداوند نه تنها كردار، بلكه باور قلبی آنها را به نیكویی می پذیرد.

پس دیوارهای خانه ی كعبه با خلوص، بالا برده شد و با تقوا، مورد پذیرش خدای قرار گرفت؛ و چون هندسه ی كعبه به توحید، و آبادی آن بر تقوا استوار شده بود، از شرف اضافه به نام خدای بزرگ بهره مند گشت، و خانه ی خدایی شد كه دارایی های آسمان و زمین از آن اوست؛ و نام خدای پاك در هر آن از بامداد و شامگاهان در آن یاد می شود، و شاخه هایی از درخت طوبی به آن پیوند می خورد.

و اما از هر چه بتوانی گذشت، از دستور الهی نمی توان؛ و او بود كه فرمود: قربانی كن پسرت را و تو معمار كعبه ی گلستان نشینِ شعله های آتشِ عابدِ یكتا پرستِ قرن های شرك، نمی توانی به جز این بیندیشی.

قربانی را چه كنی؟ فرزند زیبا و برومندت را..! او كه چه زیبا شده است و چه لذّتی دارد غرق شدن در تماشای شكوهش.

امّا حقیقت آنست كه خدایت می خواهد به دست تو، قربانی فرزند را..!

و تو، اوّل مسلمان تاریخ، چه می توانی كردن؟ و این جوان برومند، قبل از آن كه فرزند تو باشد، بنده ی خداست؛ بنده ی خالص خدا؛ و اسماعیل را رضایتی جز خوشنودی خدا نیست.

زیر شمشیر غمش رقص كنان باید رفت .

كانكه شد كشته او نیك سرانجام افتاد

هر دو، به سوی قتلگاه عازمند. این دو عاشق دلسوخته ی مطمئن: "ای پدر! چشمانم را ببند، تا تأثیر نگاهم تو را از مأموریتی كه داری باز ندارد."؛ و تپش محكم قلب دوست خداوند، كه برای آخرین بار او را می نگرد.

و اسماعیل...و برق خنجر؛ و ابراهیم...و امتناع تیغ!

آن را كه حدیث عشق در دل گـــردد    .

 باید كه ز تیغ عشق بسمل گردد

در خاك تپان تپان رخ آغشته به خون  .

 بـــرخیزد و گـــــرد سر قاتل گردد

ولی اسماعیل...! تقدیر آن چنان رقم خورده، كه تو پیامبر و رفیق خدای پاك را یاری كنی. پس بمان. تو قربانی خدایی. ولی در كنارش بمان و یاری كن پدر را، و هر آن كه را باید با نفس مسیحایی خویش، شفا دهی.

"مایلم که نسیم فرهنگی تمامی کشورها، آزادانه در اطراف خانه ام بوزد ولی اجازه نمی دهم که بر اثر وزش نسیمی از پای کنده شوم." 

(مهاتما گاندی)

جمله ایست ارزشمند، افشاگر رسالت فرهنگی همگی ما فرهنگ پژوهان جوان.

"خانه ادب مهر" قصد دارد در جهت احیای فرهنگی غنی، امّا در اسارت تهاجمات فرهنگی گام بردارد و فعالیت های خود را در تمامی قسمت های فرهنگی زبان شناسی، تاریخی، عرفانی، ادبیات معاصر و...، با زبانی متفاوت از ‌آنچه بر پیشانی کتابها غبار می افشاند و در ذهنیت نو اندیش جوانان، بیزاری، اشاعه و ترویج دهد.

"خانه ادب مهر"، در کنار پژوهش، جستجوگرِ نوعی کشف و شهود زبانی نیز هست، زبان جوان معاصر.

و از آنجایی که پژوهش، اگر با آموزش همراه شود، صورت کاملی به خویش می گیرد، برنامه‌هایی آموزشی هم چون: داستان نویسی، سبک شناسی، نمایشنامه نویسی، فیلم نامه نویسی و ... و البته آموزش فن های پژوهشی مدّ نظر قرار داده‌ایم تا حق کامل کاوش به جا آید.

در ضمن دعوت از استادانی گران قدر، به منظور بر پایی محافل گرم شعری، تلاش دیگریست در جهت بلوغ نبوغ فکری و حسی شاعران.

جشن های باستانی و چگونگی مانایی آن ها به دو عنصر از عناصر اربعه بر می گردد (آب و آتش). آب که در فرهنگ امروز نیز منشاء پاکی شمرده می شود و این تفکر دیرین ما است. امّا آتش؛ آتش نیز امروزه با وجود اینکه منشاء و عنصر پاکی به حساب نمی آید، ولی در میان مردمان توجّه خاصّی به آن می شود. نمونه ی قابل تمثیل، اسپند دود کردن است، که هم ریشه ی دینی دارد و هم بنیانی ملی.
امّا یلدا و مراسم یلدا در این تقسیم بندی، در دسته جشن های آتش قرار می گیرد. اکنون می پردازیم به اینکه چرا یلدا و چرا آتش.
معارض و ضدِّ تاریکی، روشنایی است و تاریکی نماینده ی اهریمن و از آثار وجودی اوست. روشنی از تجلّیات و آثار یزدانی می باشد. به همین مناسبت در شب ها است که آتش می افروختند تا تاریکی و عاملان اهریمنی نابود شده و بگریزند. همچنان که خورشید به مناسبت فروغ و گرمای کار سازش، تقدّس پیدا کرده بود، آتش نیز همان تقدیس و والایی را نزد مردم دارا شد. چون تاریکی فرا می رسید، در پرتو و روشنی آتش، تاریکی اهریمنی را از بین می بردند. در شب یلدا، جهت رفع این تاریکی است، که آتش می افروختند و همه ی شب را در پرتو چراغ و نور و آتش می گذراندند تا اهریمن فرصت دژخوی و تباهی نیابد.
مردم عهدهای دور و گذشته، که پایه ی زندگیشان بر کشاورزی و چوپانی قرار داشت و در طول سال، با سپری شدن فصول و تضادهای طبیعی خوبی داشتند، دریافتند که کوتاه ترین روزها، آخرین روز پاییز، و بلندترین شب‌ها، شب اول زمستان است. اما بلافاصله پس از این بلندترین شب سال، از آغاز دی، روزها به تدریج بلند تر و شب ها کوتاه تر می شود.
مراسم شب یلدا سابقه ای طولانی دارد و مربط می شود به "ایزدمهر". بنا به رأی "ارمستقر"، مهر به معنی دوستی و محبّت است، به معنی پیشرو و دوستی و داور بزرگ. هم چنین ایزد مهر، با صفات و عناوین و القاب فراوانی یاد شده، که این نیز درباره ی ایزدان بزرگ صاحب مقام اوستایی آمده است. از اغلب این صفات و القاب بر می آید که بیشتر، ایزد مهر به عنوان یک داور و مجری عدالت و موکّل بر پیمان عهدهای مردم، که با وقت و وسعت عملی که  نظارت در دایره عمل خود می نماید، شناخته می شود.
در زمان ابوریحان بیرونی، به دی ماه، "خور ماه"، (خورشید ماه) نیز می گفتند که نخستین روز آن "خرّم روز" نام داشت و ماهی بود که آیین های بسیاری در آن برگزار می شد. از آن جا که خرّم روز، نخستین روز دی ماه، بلندترین شب سال را پشت سر دارد، پیوند آن با خورشید، معنایی ژرف می یابد. از پس بلندترین شب سال که یلدا نامیده می شود، خورشید از نو زاده می شود و طبیعت دوباره آهنگ زندگی، ساز می کند و خرّمی، جهان را فرا می گیرد.
 از آنجایی که دانشمند بزرگ، حکیم عمر خیّام، گاه شمار ایرانی را در عهد ساسانی، جهانی دوباره بخشید، ما شب چلّه را جشن می گیریم تا یاد بزرگانی همچون خیّام و بزرگانی دورتر از خیّام را گرامی بداریم. امّا آنچه باعث تعجّب انسان متمدّن و پیشرفته ی امروز است، چگونگی دستیابی ایرانیان باستان به گاه شماری است که این چنین دقیق طلوع و غروب خورشید را بررسی کرده است.
استمرار و ادامه ی برگزاری این جشن و جشن های امثال آن، نشانه ی پیوند ناگسستنی ایرانیان امروز با فرهنگ نیاکان شان است.

تولد عیسی مسیح و تولد مهر
هنگامی که آیین مهر از ایران در جهان متمدن کهن منتشر شد، در رم و بسیاری از کشورهای اروپایی ، به همین جهت روز بیست ویکم دسامبر را که برابر با اول دی ماه بود، هنگامی که آیین مهر همگانی شده بود، به عنوان روز تولد مهر یا میترای شکست ناپذیر جشن می گرفتند اما در سده ی چهارم میلادی بر اثر اشتباهاتی که در کبیسه روی داد، تولد مهر نجات بخش، یا مسیحای منجی – در بیست وپنج دسامبر واقع شد و از آن پس تثبیت شد . تا آن زمان تولد عیسی مسیح در ششم ژانويه جشن گرفته می شد. اما دین اغلب رومیان و مردمان کشورهای متمدن اروپا آیین مهر ومیترا بود. اما هنگامی که کم کم مسیحیت در رم با فشار و ارعاب جاباز کرد، متولیان کلیسا چون نتوانستند ب ابرانداختن جشن تولد میترا در بیست وپنجم دسامبر غلبه کنند، همان روز را زایش عیسای مسیح اعلام کردند که تا این زمان باقی مانده.
فقط تولد میترا و هنگام و موقعِ زمانی آن نبود که در مسیحیت داخل شد، بلکه در واقع امروزه همه ی مسیحیان جهان، که شب تولد مسیح را جشن می گیرند و تا با مداد بلندترین شب سال را بیدار مانده و با خوردن و نوشیدن به شادی می گذرانند ، همان تولد میترا، مسیحای نجات بخش یا سوشیانث را جشن می گیرند و اغلب مراسم و مناسک و آداب شان مقتبس از آیین مهر است.از این روست که تا امروز بابا نوئل با لباس و کلاه موبدان ظاهر می شود و درخت سرو و ستاره بالای آن هم یادگاری از کیش مهراست.
منبع: جشن های آتش – هاشم رضی

یلدا در روسیه
یلدا که جشنی ایرانی است در کشور روسیه همسایه شمالی نیز رواج دارد. دکترداریوش کیانی هفت لنگ مدیر سازمان اسناد ملی ایران درباره برگزاری یلدا در روسیه چنین روایت می کند:" این جشن درروسیه نیز از دیرباز، از روزگاری که هنوز مسیحیت به آن جا راه نیافته بود، به مدت 12 روز پر سرور پرآیین با آداب ویژه ای برگزارمی شده است و گویا هنوز هم در میان دهقانان و روستاییان معمول است. در روسیه جشن یلدا ، عید سالانه دهقانان و روستاییان بذر پاشی به صورت تمثیلی و بازسازی مراسم کشت، پاشیدن گندم به محوطه حیاط ، ترانه خوانی هست . یکی دیگر از آیین های شب های جشن ، فال گیری بود و پیش گویی روی دادهای احتمالی سال آینده. همین در روستاهای ایران نیز هم چنین در میان زرتشتیان کم وبیش به چشم می خورند که نشان از همانندی جشن یلدا در ایران و روسیه دارند.